Konstantin Veliki – utemeljitelj “kršćanske Evrope”

Piše: Jahja Muhasilović

Vidi:http://faktor.ba/balkanci-koji-su-promijenili-tok-historije-3-konstantin-veliki-utemeljitelj-krscanske-evrope/

Jedan od bitnih stubova na kojem počiva Zapadna civilizacija je pripadnost Kršćanskoj vjeri, stoga se ona danas naziva i Judeo-kršćanskom civilizacijom. Među ličnostima koje su najviše utjecale da se tada “civilizovana” odnosno rimska Evropa kristijanizira je osoba sa naših područja. Riječ je o Konstantinu Velikom, rimskom caru rodom iz okoline Niša, koji Milanskim ediktom 313. godine dozvoljava slobodu Kršćanstvu nakon dugog perioda progona koji su pripadnici ove abrahamske vjere trpili od strane politeističke vlasti iz Rima. On je ujedno i prvi rimski car koji prihvata ovo monoteističko učenje (kršten je na samrtničkoj postelji), te time ulazi u historiju kao prvi rimski car kršćanin. Konstantin je svojim djelovanjem kao car, pored samog Isusa i Svetog Pavla možda ličnost koja je imala najviše utjecaja u oblikovanju Kršćanstva. Od njegove vladavine većina rimskih careva će biti kršćani i monoteizam Isusa iz Nazareta će uživati slobodu diljem Carstva, dok konačno car Teodosije 380. nije Kršćanstvo ozvaničio kao vjeru Rima.

Međutim, u periodu u kojem je Konstantin carevao postojalo je više kršćanskih učenja. On je svojim djelovanjem ne samo udario temelje evropskoj civilizaciji kao kršćanskoj nakon viševjekovnog paganizma, već je možda bio i presudna osoba da prevlada trinitarno shvatanje božanske prirode, koje je i danas najrasprostranjenije među kršćanima. Naime, za vladavine Konstantina, među samim slijedbenicima kršćanske vjere je vladala nesloga po pitanju Kristove prirode. Glavna dva shvatanja su bila ona koja su promovisali sljedbenici trinitarnog učenja u kojem se vjeruje da je Sin (Isus) isto što i Otac i ono Arijansko koje je smatralo da je Otac ipak postojao prije negoli stvoreni Sin i da je u hijerarhijskom smislu Otac iznad Sina kojeg je i sam stvorio. Mada će se još dugo poslije Konstantina voditi žučna borba između ova dva učenja, njegovo predsjedavanje na Nikejskom Koncilu 325. godine je vjerovatno presudni događaj u evoluciji Kršćanstva. Sa ovog Koncila će proisteći i razviti se Nikejska Doktrina sa jasno definisanim dogmatskim okvirima, koje danas slijedi većina kršćana u svijetu.

Iako će tek za vrijeme Teodosija 380. godine Kršćanstvo definitivno postati zvaničnom vjerom rimskog svijeta, vladavina Konstantina je udarila jake temelje evropskoj civilizaciji kao kršćanskoj, te se on pored mnogih ličnosti koji potječu sa naših prostora, može smatrati rimskim carem i historijskom ličnošću koja je promjenila tok historije i odredila okvire evropske civilizacije. Konstantinu Velikom se može pripisati da je odigrao ključnu ulogu u plasiranju i sistematiziranju bliskoistočnog monoteizma na evropskom kontinentu.

Pored Konstantina veliki je broj historijskih ličnosti sa naših područja koji su odigrali ključnu ulogu u usmjeravanju historijskih tokova i definisanju najglobalnije civilizacije u historiji čovječanstva, tj. evropske civilizacije. Među takvima je Sveti Jeronim, po nekima rođen u blizini Grahova polja, tvorac Vulgate (Latinske verzije biblije), stolječima jedne od najčitanijih knjiga na Zapadu, zatim Justinijan, najzaslužniji za nastanak tzv. “Justinijanovog Koda”, koji je dao jaku bazu rimskom pravu, samim tim i modernom pravnom sistemu, koji je evropsku civilizaciju definisao kao civilizaciju vladavine prava. Ne može se izostaviti ni Mehmed paša Sokolović, vezir za vladavine tri sultana (uključujući Sulejmana Veličanstvenog) i među najmoćnijim ličnostima 16. stoljeća, kao ni Gavrilo Princip koji je Sarajevskim atentatom započeo rat koji će ubrzati kraj kolonijalizma u svijetu. Tu je i Nikola Tesla bez čijeg naučnog doprinosa danas vjerovatno ne bi smo mogli koristiti električnu energiju, bez koje bi moderna civilizacija bila nezamisliva.