Skip to main content

Da li su Balkanci manje vrijedni?

Piše: Jahja Muhasilović
Link: http://faktor.ba/faktorov-serijal-balkanci-koji-su-mijenjali-tok-historije/
Naročito u Zapadnoj Evropi Balkan se zadnjih dvijestotine godina u civilizacijskom smislu  smatra manje vrijednim i nazadnim dijelom evropske civilizacije, te prostorom konflikata, čime je fenomen parčanja na manje državne tvorevine nazvan po ovom dijelu Evrope procesom balkanizacije. Za vrijeme istočnog pitanja, Balkan postaje predmetom nesporazuma i pretenzija imperijalističkih politika velikih evropskih centara moći "razvijene Evrope", koje traje do današnjih dana. Ovaj odnos gadljivosti i strepnje prema Balkanu se najbolje ogleda u riječima  kancelara tada Njemačke imperije u usponu Otto fon Bismarka kada je rekao, "Da će veliki evropski rat izbiti zbog neke gluposti na Balkanu". Međutim kada je ova regija upitanju, jedna vrlo važna činjenica se često zaboravlja. Bez preuveličavanja moglo bi se tvrditi da su upravo ljudi sa Balkana odigrali jednu od ključnih uloga u definisanju i razvitku kako zapadne tako i istočnoevropske civilizacije (ortodoksno-slavenske) u koju se često i sama regija svrstava. Ovaj dio svijeta je kroz antičku Grčku civilizaciju posadio sjeme kasnije Rimske, a zatim evropske civilizacije u njenoj istočnoj i zapadnoj formi, te kroz pojedince sa ovih prostora udahnuo joj duh i dao jasne civilizacijske okvire.  

Mada je teško spomenuti sva imena koja su odigrali krucijalnu ulogu u formiranju evropske civilizacije, potrebno je krenuti hronološkim redom, bez detaljnijeg osvrtanja na podvige antičke Grčke civilizacije kao začetnice evropske civilizacije, koja je ujedno i balkanska, više se fokusirajući na Zapadni Balkan i užu okolinu Bosne i Hercegovine.
Ako bi smo ukratko definisali kulturuloške okvire evropske civilizacije kroz pojmove, vjerovatno bi smo išli ovim redoslijedom: grčko-rimska civilizacijska baza, Kršćanstvo (zapadno i istočno), vladavina prava utemeljeno na rimskom pravu, koje je u kasnijem periodu usvojeno od strane drugih naroda i država kroz kolonijalizam i globalizaciju, te time postalo globalni civilizacijski okvir i standard.
Krenimo od prvog pojma, a to je grčko-rimska civilizacija, koja je poslužila kao temelj i referenca današnjoj "judeo-kršćanskoj", odnosno evropskoj civilizaciji. Opće poznato je da je upravo antička Grčka (Balkan) izvor nadahnuća rimske kulture i civilizacije, te se nerijetko Rimsko carstvo smatra lošim plagijatorom grčke civilizacije. Ali izuzev antičke Grčke, koja je imala utjecaj u duhovnoj i kulturološkoj sferi, ova regija je svijetu i Evropi ponudila mnoge ličnosti koje su upravo mijenjale i definisale tokove historije. Bilo bi nepošteno ne spomenuti ulogu Dioklecijana koji je podjelio Rimsko Carstvo na dva dijela, pa će se po ovoj liniji kasnije evropska civilizacija dijeliti na Franački (kasnije Sveto Rimsko carstvo) odnosno Rimokatolički i Bizantski odnosno Ortodoksni pol. On je svojim političkim potezom udario temelje i današnjem sukobu i borbi za prevlast između NATO-a i Rusije, no o tome u slijedećem nastavku.
Zatim tu je i Konstantin Veliki, koji postaje prvi rimski car kršćanin, te Milanskim ediktom iz 313. godine slijedbenicima ove moniteističke konfesije diljem Carstva dozvoljava slobodu ispovjedanja vjere. Ovim činom on je udario temelje evropskoj civilizaciji kao Kršćanskoj. Predsjedavanjem Nikejskim Koncilom Konstantinova uloga u oblikovanju Kršćanstva u dogmatskom smislu je neosporna.
Jedna od odlika evropske civilizacije je svakako i njena privrženost vladavini prava, koja se temelji na rimskom pravu, u čijem razvoju vjerovatno najznačajniju ulogu odigrao  najveći Bizantijski car Justinijan, sačinjavanjem zakonika još poznatijeg kao Justinianov kodeks.

Pored navedenih ličnosti veliku ulogu u historiji čovječanstva su imali još sveti Jeronim autor Vulgate (latinska verzija Biblije), stoljećima jedna od najčitanijih knjiga u Zapadnom svijetu, Mehmed paša Sokolović jedan od najmoćnijih ličnosti 16. stoljeća, te veliki vezir za vladavine tri Sultana, Nikola Tesla i njegova neosporna uloga u razvitku električne energije, Gavrilo Princip atentatom pokreće rat koji je promjenio tok historije i ubrzao pad kolonijalizma u svijetu,  Mustafa Kemal Ataturk - ukinuo Osmansko carstvo i instituciju hilafeta koja je trajala trinaest stoljeća. Iako neutvrđeno, po nekim teorijama jedan od najvećih pustolova Zapadnog svijeta Marko Polo je rodom sa Korčule. Ovo su samo neke od ličnosti sa naših prostora koje su odigrale ključnu ulogu u oblikovanju ne samo evropske već i svjetske civilizacije i time dokazali da je ova regija bez razloga smatrana manje vrijednim dijelom Evrope. 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

BOOK REVIEW: Dimitar Bechev, Rival Power: Russia’s Influence in Southeast Europe

     For centuries Balkans is playing an important role in Russia’s foreign policy. During the Czarist Russia, the region served as one of the main polygons on the Empire’s way to access the warm seas of the Mediterranean, thus ending its historical deficiency of lacking navigable waters during the winter months. With the establishment of the Soviet Union, Russia was present in the region through the ideological camp formed together with the socialist regimes in the Balkans. Later on, two unusual Socialist regimes of Albania and Yugoslavia severed their ways with the Kremlin. But, despite all Soviet influence in the region would remain pretty strong throughout the Cold War. Moscow’s influence will start diminishing with the dissolution of the Soviet Union. For a decade to come, through the 1990s, Russia will struggle to keep its status as a relevant power in the Balkans. With the wars in Former Yugoslavia the region entered a period of “Pax Americana” where Washington the...
Post a Comment
Read more

Why Balkans matter for Turkey?

In the last few years we are witnessing a shift in Turkey’s foreign policy, moving from once being a bastion of Western civilization to a more undefined Eurasian understanding. Turkey’s leadership started flirting more actively with Moscow with ties getting normalized, after the apology for downing of a Russian airplane over Syria. Vladimir Putin was faster than Western politicians in condemning the failed coup. Some even say Putin himself warned Turkey’s president that coup is under its way. Disappointed with Western’s attitude, Ankara started more openly speaking of getting even closer with Kremlin. President of Turkey and political establishment in Ankara are sending threatening messages to Western leaders regarding the Turkey’s NATO membership and recently went even as far to announce a possible referendum on abandoning EU accession process. Besides the threatening rhetoric definitely there were some moves in recent months confirming this stance of Ankara. Turkey’s political elit...
Post a Comment
Read more

US Comeback and Counter-measures in the Balkans

By Jahja Muhasilovic Recent political maneuvers in the Balkans indicate that the US has decided to more effectively counter growing Russian assertiveness in the Balkans. Russia has become a serious factor of destabilization in the region as the West has forsaken the region. Now the US has decided to play its card. After the crisis over Ukraine and Crimea back in 2014, the Kremlin has taken a dangerous yet from its perspective a necessary premise in the foreign policy. Russia is actively trying to undermine the Western influence wherever it can in the world, by widening the cracks that have appeared in the Western-built international system. This new strategy implies integrated network of activities from supporting various ultra-nationalist elements across the Western world that are undermining multilateralism, financing neo-Nazi groups to well-planned cyber-attacks, spreading fake news, social media propaganda through ‘bots’, or even meddling in the elections, like in the case...
Post a Comment
Read more